Choroby zbóż. Kiedy pryskać? Dlaczego nie widać objawów?
W ochronie fungicydowej zbóż największy błąd rzadko wynika z braku rozwiązania.
Najczęściej problemem jest zbyt późna decyzja o zabiegu. Rolnik widzi pierwsze objawy na liściu i dopiero wtedy reaguje. Z agronomicznego punktu widzenia to moment, w którym choroba jest już rozwinięta, a część potencjału plonowania została ograniczona.
Najważniejsze choroby zbóż, takie jak septorioza liści pszenicy, rdze czy mączniak prawdziwy, rozwijają się w fazie latentnej. Oznacza to, że patogen rozwija się w roślinie jeszcze zanim pojawią się widoczne objawy. W tym czasie dochodzi już do ograniczenia procesów fizjologicznych rośliny
Dane naukowe wskazują, że choroby liści mogą powodować znaczące straty plonu.
W warunkach wysokiej presji septorioza może obniżyć plon nawet o 30–50%, a mączniak w podatnych odmianach może powodować straty sięgające około 40%.
Z tego powodu strategia ochrony powinna opierać się na działaniu wyprzedzającym. Zabieg T1 wykonywany w fazie strzelania w źdźbło ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia pierwszych infekcji i ochrony potencjału plonowania.

Skuteczność ochrony zależy także od doboru substancji aktywnych.
W praktyce wysoką skuteczność wykazują preparaty z grupy SDHI, takie jak biksafen i fluksapyroksad, oraz z grupy triazoli, takie jak protiokonazol. Łączenie tych grup pozwala zwiększyć skuteczność zabiegu oraz ograniczyć ryzyko powstawania odporności patogenów.
Nowoczesna ochrona zbóż opiera się na rotacji mechanizmów działania oraz stosowaniu mieszanin. Jest to podejście zgodne z zasadami integrowanej ochrony roślin i aktualną wiedzą naukową.
Z punktu widzenia gospodarstwa kluczowy wniosek jest prosty: działanie przed pojawieniem się objawów pozwala zarządzać plonem. Reakcja opóźniona oznacza zarządzanie stratą.
Kiedy wykonać zabieg T1 w zbożach?
Najczęściej zabieg T1 wykonuje się w fazie pierwszego kolanka (BBCH 30–32). To moment, w którym roślina zaczyna intensywnie budować potencjał plonowania.
Opóźnienie zabiegu oznacza:
- większą presję chorób liści
- trudniejszą ochronę kolejnych pięter liści
- realne straty plonu
Dlatego decyzja o T1 powinna wynikać nie tylko z kalendarza, ale przede wszystkim z:
- warunków pogodowych
- presji chorób w regionie
- podatności odmiany
Jakie fungicydy wybrać?
W praktyce najwyższą skuteczność wykazują:
- preparaty z grupy SDHI (biksafen, fluksapyroksad)
oraz triazole (np. protiokonazol)
Połączenie tych substancji pozwala:
- zwiększyć skuteczność zabiegu
- wydłużyć ochronę
- ograniczyć ryzyko odporności patogenów
Ważna informacja
Środki ochrony roślin należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności. Przed każdym użyciem należy przeczytać informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Należy zwrócić uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia i przestrzegać środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie. Stosować wyłącznie zgodnie z etykietą, w tym z zasadami integrowanej ochrony roślin.